Toz fırtınalarının en önemli nedeni bitki örtüsünün tahrip olması

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa, Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Tolunay, "Toz fırtınalarının en önemli nedeni kurak ve yarı kurak alanlarda bitki örtüsünün tahrip olması diyebiliriz." ifadesini kullandı.

GÜNDEM 08.04.2022, 12:04
5
Toz fırtınalarının en önemli nedeni bitki örtüsünün tahrip olması
İstanbul

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa, Orman Fakültesi Toprak İlmi ve Ekoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Doğanay Tolunay, AA muhabirine, toz fırtınasını, kurak ve yarı kurak iklim şartlarında üzerinde bitki örtüsü bulunmayan topraklardaki toz boyutundaki toprak parçacıklarının rüzgarla taşınması olarak tanımladı.

Rüzgarın şiddetine bağlı olarak ince kum taneciklerinin de taşınmasının mümkün olduğunu belirten Tolunay, Türkiye'de de yarı kurak ve kurak iklim şartlarına sahip İç Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde uzun yıllardır toz fırtınalarının görüldüğünü söyledi.

Oldukça kurak bir iklime sahip olan Iğdır'da da toz fırtınalarının yaşandığına işaret eden Tolunay, "Bu toz fırtınaları havadaki 10 mikron ve 2,5 mikron çapından büyük partikül maddelerin miktarını artırarak sağlık üzerinde olumsuz etkiler yapmaktadır. Tozlu havalarda görüş mesafesi kısaldığı için çok sayıda trafik kazası gerçekleşmekte, uçuşlar aksayabilmektedir." dedi.

Tolunay, kurak bölgelerde üzerinde bitki örtüsü bulunmayan tarım ve mera alanlarından tozların kalkması hadisesinin "rüzgar erozyonu" olarak adlandırıldığına dikkati çekerek, konuşmasını şöyle sürdürdü:

"Rüzgar erozyonuyla taşınan toz ve toprak nedeniyle tarım alanları zarar görmektedir. Havaya kalkan tozlar da sonrasında çökelerek bitkilerin üzerini kaplamakta ve bitkilerin fotosentez yapmasını engellemektedir. Özetle toz fırtınalarının insanlar ve doğa üzerinde olumsuz etkileri bulunmaktadır. Diğer yandan ülkemiz başka ülkeler kaynaklı toz fırtınalarının etkisinde kalabilmektedir. Özellikle Güneydoğu Anadolu Bölgesindeki iller Suriye kaynaklı toz fırtınalarına sıkça maruz kalmaktadır. Ek olarak Kuzey Afrika gibi daha uzak mesafelerden de ülkemize toz taşınabilmektedir. Ancak bu uzun mesafeli toz taşınımı ülkemizde fırtına şeklinde etki göstermemekte, daha çok hava kalitesinin bozulması ve görüş mesafesinin kısalması gibi etkileri olmaktadır." 

Toz fırtınalarının en fazla olduğu ve rüzgarla toprakların taşındığı başlıca illerin Konya, Karaman, Niğde, Ankara, Iğdır ve Şanlıurfa olduğu bilgisini veren Tolunay, "Buralarda gelecekte de sıcaklıkların artacağı ve yağışların azalacağı, dolayısıyla kuraklık yaşanacağı öngörülmektedir. Toz fırtınalarının kurak bölgelerde daha yoğun olduğu dikkate alındığında 12 Eylül 2020'de Ankara Polatlı'da gerçekleşen toz fırtınası gibi olayların gelecekte de yaşanacağı söylenebilir. İklim değişikliğinin uzun yıllardır zaten gerçekleşen toz fırtınaları üzerindeki en büyük etkisi bunların sayısının, sıklığının, şiddetinin ve etki alanının artması şeklinde olacaktır." ifadelerini kullandı.

"İnsanlar tarafından bitki örtüsü tahribatı daha yaygındır"

Toz fırtınası gibi doğal afetlerin yaşanmasının pek çok sebebi olduğuna vurgu yapan Tolunay, şöyle devam etti:

"Toz fırtınalarının en önemli nedeni kurak ve yarı kurak alanlarda bitki örtüsünün tahrip olması diyebiliriz. Bitki örtüsü, kökleriyle toprağı tutarak ve ayrıca bitki artıklarından oluşan humus ile tozları birbirine yapıştırarak toprağın ve tozun havalanmasını engellemektedir. Ancak bitki örtüsü ortadan kalktıktan sonra kuruyan toprağın rüzgarla havalanması daha kolay olmaktadır. Bitki örtüsünün doğal olarak kaybı kuraklık nedeniyle bitkilerin kuruması ya da yetişmemesi şeklinde gerçekleşir. Ancak insanlar tarafından bitki örtüsü tahribatı daha yaygındır. Kurak ve yarı kurak bölgelerdeki otlak ve bozkırların aşırı otlatmayla tahrip edilmesi, ormanların kesilmesi, ormanlar ile otlakların tarım alanına dönüştürülmesi ve buralarda tek yıllık ürünler yetiştirilmesi, hatalı toprak işleme yöntemleri topraklardaki toz boyutundaki parçacıkların taşınmasının en önemli sebepleri arasında gösterilebilir."

"Rüzgar perdeleri, arkasındaki 75 metreye kadar mesafeyi koruyabilmektedir"

Prof. Dr. Tolunay, bu kapsamda alınması gereken önlemleri şöyle sıraladı:

"Kum-toz fırtınası olmadan önce alınması gereken önlemlerin neler olacağı aslında sorunun kaynaklarından belli, en önemlisi kurak ve yarı kurak bölgelerde arazi tahribatını önlemektir. Aşırı otlatma nedeniyle bitki örtüsünü kaybetmiş otlak ve meraların ıslah edilmesi, tarım alanlarında çok yıllık ürünler yetiştirilmesi, toprak işlemesiz tarım uygulamalarının yapılması, toprakların organik madde içeriklerinin artırılması gereklidir. Ayrıca toprakların şiddetli rüzgar mevsiminden sonra sürülmesi, toprak yüzeyinin malçlanması (saman ve benzeri artıkların toprakların üzerine serilmesi), iklim ve toprak koşullarının uygun olduğu yerlerde ağaçlandırmalar yapılması alınabilecek önlemlerden bazılarıdır.

Diğer yandan ülkemizde rüzgar erozyonu ve toz fırtınalarının en fazla görüldüğü yöre olan Konya Karapınar’da rüzgarın hızının düşürülmesi için tarım alanlarının arasında rüzgar yönüne dik olarak ağaçlardan oluşan rüzgar perdeleri oluşturulmuştur. Rüzgar perdeleri rüzgar hızını düşürerek toprakların havalanmasını ve taşınmasını engellemektedir. Rüzgar perdelerinin koruma alanı, perdeyi oluşturan ağaçların boyuna bağlı olarak değişir. Örneğin 5 metre boyunda ağaçlardan oluşan bir rüzgar perdesi, arkasındaki 50-75 metre mesafeyi koruyabilmektedir."

Yorumlar (0)
15
açık
Namaz Vakti 20 Mayıs 2022
İmsak 03:46
Güneş 05:35
Öğle 13:06
İkindi 17:02
Akşam 20:26
Yatsı 22:07
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 37 81
2. Fenerbahçe 37 70
3. Konyaspor 37 67
4. Başakşehir 37 62
5. Alanyaspor 37 61
6. Beşiktaş 37 58
7. Antalyaspor 37 58
8. Karagümrük 37 57
9. Adana Demirspor 37 52
10. Sivasspor 37 51
11. Galatasaray 37 51
12. Kasımpaşa 37 50
13. Hatayspor 37 50
14. Kayserispor 37 47
15. Giresunspor 37 45
16. Gaziantep FK 37 43
17. Rizespor 37 36
18. Altay 37 34
19. Göztepe 37 28
20. Ö.K Yeni Malatya 37 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 35 67
2. Ümraniye 35 67
3. Bandırmaspor 35 61
4. İstanbulspor 35 59
5. Erzurumspor 35 58
6. Eyüpspor 35 54
7. Manisa Futbol Kulübü 36 49
8. Tuzlaspor 35 49
9. Samsunspor 35 48
10. Gençlerbirliği 35 48
11. Keçiörengücü 35 48
12. Boluspor 35 47
13. Denizlispor 35 46
14. Altınordu 35 45
15. Adanaspor 35 45
16. Bursaspor 35 41
17. Kocaelispor 35 41
18. Menemen Belediyespor 35 38
19. Balıkesirspor 35 12
Takımlar O P
1. M.City 37 90
2. Liverpool 37 89
3. Chelsea 37 71
4. Tottenham 37 68
5. Arsenal 37 66
6. M. United 37 58
7. West Ham United 37 56
8. Wolverhampton Wanderers 37 51
9. Leicester City 37 49
10. Brighton 37 48
11. Brentford 37 46
12. Newcastle 37 46
13. Crystal Palace 37 45
14. Aston Villa 37 45
15. Southampton 37 40
16. Everton 37 39
17. Burnley 37 35
18. Leeds United 37 35
19. Watford 37 23
20. Norwich City 37 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 37 85
2. Barcelona 37 73
3. Atletico Madrid 37 68
4. Sevilla 37 67
5. Real Betis 37 64
6. Real Sociedad 37 62
7. Villarreal 37 56
8. Athletic Bilbao 37 55
9. Osasuna 37 47
10. Celta Vigo 37 46
11. Valencia 37 45
12. Rayo Vallecano 37 42
13. Espanyol 37 41
14. Getafe 37 39
15. Elche 37 39
16. Granada 37 37
17. Mallorca 37 36
18. Cadiz 37 36
19. Levante 37 32
20. Deportivo Alaves 37 31