Şirin Ebu Akile'nin öldürülmesinde bağımsız soruşturma şart

2000 yılından bu yana en az 46 Filistinli gazeteci, İsrail tarafından öldürüldü ve kimseden bu konuda herhangi bir hesap sorulmadı.

DÜNYA 17.05.2022, 17:15
4
Şirin Ebu Akile'nin öldürülmesinde bağımsız soruşturma şart
İstanbul

Londra Ekonomi Okulu (LSE) Öğretim Üyesi Dr. Ian Black, Al Jazeera muhabiri Şirin Ebu Akile'nin İsrail askerleri tarafından görevi sırasında öldürülmesi üzerine uluslararası toplumun tepkisini, bağımsız bir soruşturma ihtimalini ve İsrail'in iç siyasetindeki olası yansımalarını AA Analiz için kaleme aldı.

***

Şirin Ebu Akile'nin öldürülmesi İsrail'in uluslararası itibarı açısından ve hatta iç siyasetindeki dinamikler bağlamında bir dönüm noktasına dönüşebilir. İsrail ve işgal altındaki Batı Şeria'da Al Jazeera muhabiri olarak görev yapan, kamuoyunun yakından tanıdığı yüksek profilli bir Filistinli-Amerikan gazetecinin öldürülmesi, hem bölgede hem de uluslararası düzeyde geniş yankı uyandırdı.

En doğru ve adil çözüm, Şirin'in ölümüyle ilgili bağımsız ve uluslararası bir soruşturmanın açılmasından geçiyor

Akile'nin 11 Mayıs'ta Batı Şeria'da bulunan Cenin'de öldürülmesinin potansiyel etkileri, geniş kapsamlı olacağa benziyor. Zira Filistin yönetimi, Akile'nin öldürülmesine neden olan koşulların -halihazırda olası İsrail Savaş Suçları'nı inceleyen- Lahey'deki Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) tarafından soruşturulmasını talep ediyor.

Şirin Ebu Akile, İsrail güçleri ile Filistinliler arasında çıkan çatışmada gerçek mermiyle vurularak başından ağır yaralanmıştı. İsrail ordusu, bu sırada Cenin Mülteci Kampı'nda ve Batı Şeria'nın diğer bölgelerinde "terör zanlılarını" yakalamak için operasyon düzenlediğini öne sürmüştü. Ordunun iddiasına göre baskın sırasında ordu güçleri onlara ateş etmeden önce Filistinliler ateş açmış ve kendilerine patlayıcı maddeler atmıştı.

Şirin Ebu Akile: Cesur bir Kudüslü

Merkezi Doha'da bulunan ve 55 yıldır yayın yapan Al Jazeera de uzun süredir İsrail işgalini dünyaya duyurmaya çalışıyor ve buna öncelik veriyor. Arapça yayın yapan diğer birçok televizyon kanalının aksine Al Jazeera, küresel etkisini artıran İngilizce bir kanala da sahip.

Kudüslü bir Hristiyan olan 51 yaşındaki Şirin Ebu Akile de sahip olduğu iyi donanımla, dünyanın en toksik ve en ihtilaflı çatışmalarından birini yıllardır kamuoyuna aktarıyordu. Al Jazeera'ye kuruluşundan bir yıl sonra 1997'de ilk saha muhabirlerinden biri olarak katılan Akile, cesareti, profesyonelliği ve gerçeklere sıkı sıkıya bağlı olmasıyla ün ve kamuoyunun sevgisini kazandı. Meslektaşlarının da ifade ettiği gibi Şirin'in sesi "güçlü ve sakinleştirici" idi.

Bağımsız bir soruşturma mümkün mü

Şirin'in ölümü ABD, Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler, Türkiye ve Katar gibi birçok ülke ve kurum tarafından açıkça kınandı ve bu ülkeler konuya ilişkin bağımsız bir soruşturma yapılmasını talep etti. Ancak tabii ki İsrail kendisi ve Filistin yönetimi tarafından yürütülen ortak bir soruşturmayı tercih ettiğini açıkladı.

İsrail, adli tıp testleri yapmak ve onu öldüren kaynağı tespit edebilmek adına Ebu Akile'nin bedeninden çıkan kurşunu almak için Filistin yönetimine başvurdu ve inceleme sırasında hem Filistin hem de ABD'den temsilcilerin bulunmasını teklif etti. Ancak Ebu Akile öldürüldükten bir gün sonra Filistin yönetimi Ramallah karargahında onun için bir anma töreni düzenledi ve burada Başkan Mahmud Abbas UCM'ye bağımsız bir soruşturma çağrısı yaptı.

"Şehit ve mahkumların annelerinin, Kudüs'ün, mülteci kamplarının acılarını duyuran Şirin, hakikatin ve milletimizin ulusal sesiydi" diyen Abbas, "Hakikat nasıl gizlenebilir? İsrail'in kendi soruşturmasıyla iş birliği yapmayı reddediyoruz. Onlara güvenmiyoruz." ifadesini kullandı.

Şirin Ebu Akile'nin öldürülmesi sonrası yaşananlar, İsrail'in zaten idare edilmesi zor koalisyon hükümetini sıkıntılı bir duruma sokabilir.

Şirin'in cenazesi de hedef alındı

Washington'ın, Ebu Akile'nin öldürülmesini kınamasında onun ABD vatandaşı olması şüphesiz bir etkendi. Zira Haaretz gazetesi yazarı Gideon Levy'nin de dediği gibi, "İnsanın, 'İsrail askerleri tarafından öldürülen masum Filistinlilerin tanınır insanlar, yahut ABD pasaportuna sahip kişilerden olması daha iyi' diyesi geliyor. Zira en azından o zaman ABD Dışişleri Bakanlığı kendi vatandaşlarından birinin yine kendi müttefiklerinden biri tarafından öldürülmesinden -çok da değil, biraz- duyduğu hoşnutsuzluğu dile getirebilir."[1]

Öte yandan cuma günü Doğu Kudüs'te, Şirin Ebu Akile için düzenlenen cenaze töreni esnasında İsrail polisi ses bombası ve coplarla törene katılan Filistinlileri hedef aldı. Bu da İsrailli yetkililere karşı uluslararası camiada oluşan öfkeyi perçinledi. Bunun üzerine Biden yönetimi İsrail'i bugüne kadar alışık olmayan bir biçimde en sert şekilde azarladı. Dışişleri Bakanı Antony Blinken, "İsrail polisinin, Ebu Akile'nin cenaze törenine izinsiz girdiği görüntüleri görmekten Washington'ın derin rahatsızlık duyduğunu" dile getirdi ve ekledi: "Her aile sevdiklerini onurlu ve engelsiz şekilde gömebilmeyi hak ediyor."

İsrail iç siyasetine yansımaları

Yaşananlar, İsrail'in zaten idare edilmesi zor koalisyon hükümetini de sıkıntılı bir duruma sokabilir. Merkez-sağı temsil eden Başbakan Naftali Bennett'in liderliğindeki hükümet çatışmayı bitirmek yerine "daraltmakta" kararlı. Daha Şirin öldürülmeden önce koalisyonun Müslüman üyelerinden bir siyasetçi Bennett'i desteklemeye devam etme konusundaki endişelerini dile getirmişti.

Mansur Abbas liderliğindeki Ra'am Partisi (Birleşik Arap Listesi) son dönemde meydana gelen ve çok sayıda kişinin hayatını kaybettiği silahlı saldırılara hükümetin verdiği tepkinin ardından iktidarda kalmaktan rahatsızlık duyuyordu. Abbas, İsrailli Arap siyasilerin her gün kendisine Bennett hükümetinin iş birlikçisi olduğu yönünde yönelttikleri eleştirilerin ortasında kalarak büyük bir risk alıyor. Ancak aslında Abbas, İsrail'in -nüfusun yüzde 21'ini oluşturan- Filistinli vatandaşları için uzun vadeli hedeflere odaklanıyor ve sonunda bunun için ödüllendirilecektir.

İsrail bugüne kadar çok sayıda gazeteci öldürdü

Uluslararası Gazeteciler Federasyonu'na (IFJ) göre, 2000 yılından bu yana en az 46 Filistinli gazeteci, İsrail tarafından öldürüldü ve kimseden de bu konuda herhangi bir hesap sorulmadı. Hakimler ve kamusal figürler tarafından yürütülse dahi İsrail'in yaptığı soruşturmalar, uzun süredir uluslararası toplumun ve Filistinlilerin güvenini kazanmakta başarısız.

Şirin'in öldürülmesi üzerine geçtiğimiz perşembe günü Ramallah'ta düzenlenen anma törenine katılan Filistinli Mufaz Caba'nın, "Şirin'i öldürerek Filistinlilerin ruhunu öldürmeye çalıştılar. Ama tam tersi oldu. Onun ölümü Filistin toplumunu birleştirmeye yardımcı oldu ve dünyaya Filistin davasının ne kadar önemli olduğunu hatırlattı."[2] ifadeleri oldukça anlamlı.

Ne yazık ki birçok kez tekrarlanan ve -genellikle kurbanlar pek ünlü olmasa da- çok sayıda benzeri yaşanan bu hüzünlü hikayenin en doğru ve adil çözümü, Şirin'in ölümüyle ilgili bağımsız ve uluslararası bir soruşturmanın açılmasından geçiyor. BM Güvenlik Konseyi de -nadiren oybirliğiyle yapılan bir açıklamada- Şirin'in öldürülmesine ilişkin "acil, kapsamlı, şeffaf ve tarafsız bir soruşturma" çağrısında bulundu. Batılı hükümetler, gazeteci örgütleri ve uluslararası kurumlar da aynı şeyi talep etmeli. Eğer İsrail'in iddia ettiği gibi Ebu Akile, Filistinlilerin açtığı ateş sonucu öldürüldüyse böyle bir soruşturmadan korkmasına hiç gerek yok.

Mütercim: Tuğçenur Akgün

***

[Dr. Ian Black, Londra Ekonomi Okulu (LSE) Orta Doğu Araştırmaları Merkezi misafir öğretim üyesi]

Yorumlar (0)
24
az bulutlu
Namaz Vakti 25 Haziran 2022
İmsak 03:25
Güneş 05:26
Öğle 13:12
İkindi 17:12
Akşam 20:47
Yatsı 22:39
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 38 81
2. Fenerbahçe 38 73
3. Konyaspor 38 68
4. Başakşehir 38 65
5. Alanyaspor 38 64
6. Beşiktaş 38 59
7. Antalyaspor 38 59
8. Karagümrük 38 57
9. Adana Demirspor 38 55
10. Sivasspor 38 54
11. Kasımpaşa 38 53
12. Hatayspor 38 53
13. Galatasaray 38 52
14. Kayserispor 38 47
15. Gaziantep FK 38 46
16. Giresunspor 38 45
17. Rizespor 38 36
18. Altay 38 34
19. Göztepe 38 28
20. Ö.K Yeni Malatya 38 20
Takımlar O P
1. Ankaragücü 36 70
2. Ümraniye 36 70
3. Bandırmaspor 36 62
4. İstanbulspor 36 60
5. Erzurumspor 36 58
6. Eyüpspor 36 57
7. Samsunspor 36 51
8. Boluspor 36 50
9. Manisa Futbol Kulübü 36 49
10. Tuzlaspor 36 49
11. Denizlispor 36 49
12. Keçiörengücü 36 48
13. Gençlerbirliği 36 48
14. Altınordu 36 45
15. Adanaspor 36 45
16. Kocaelispor 36 44
17. Bursaspor 36 44
18. Menemen Belediyespor 36 38
19. Balıkesirspor 36 12
Takımlar O P
1. M.City 38 93
2. Liverpool 38 92
3. Chelsea 38 74
4. Tottenham 38 71
5. Arsenal 38 69
6. M. United 38 58
7. West Ham United 38 56
8. Leicester City 38 52
9. Brighton 38 51
10. Wolverhampton Wanderers 38 51
11. Newcastle 38 49
12. Crystal Palace 38 48
13. Brentford 38 46
14. Aston Villa 38 45
15. Southampton 38 40
16. Everton 38 39
17. Leeds United 38 38
18. Burnley 38 35
19. Watford 38 23
20. Norwich City 38 22
Takımlar O P
1. Real Madrid 38 86
2. Barcelona 38 73
3. Atletico Madrid 38 71
4. Sevilla 38 70
5. Real Betis 38 65
6. Real Sociedad 38 62
7. Villarreal 38 59
8. Athletic Bilbao 38 55
9. Valencia 38 48
10. Osasuna 38 47
11. Celta Vigo 38 46
12. Rayo Vallecano 38 42
13. Elche 38 42
14. Espanyol 38 42
15. Getafe 38 39
16. Mallorca 38 39
17. Cadiz 38 39
18. Granada 38 38
19. Levante 38 35
20. Deportivo Alaves 38 31