İsrail'in Filistinlilere yönelik 'yargısız' cezası: İdari tutukluluk

Filistinli Hişam Ebu Hevaş, İsrail'in "idari tutukluluk" uygulamasını protesto etmek için 141 gün sürdürdüğü açlık grevine, İsrail makamlarının 26 Şubat'ta serbest kalacağını bildirmesi üzerine ölümün eşiğinde son verdi.

DÜNYA 06.01.2022, 16:01
10
İsrail'in Filistinlilere yönelik 'yargısız' cezası: İdari tutukluluk
Kudüs

Ebu Hevaş'ın özgürlüğü için hayatını tehlikeye attığı, Filistin sokağında da yakından takip edilen açlık grevi, İsrail'in Filistinlilere yönelik 1967'den beri uyguladığı "idari tutukluluk" sistemini yeniden gündeme getirdi.

İngiliz sömürge dönemindeki Olağanüstü Hal Yasası'ndan uyarlanan İsrail askeri yasaları, tutuklanan kişinin hakkındaki suçlamayı ya da bununla ilgili delilleri "güvenlik" gerekçesiyle öğrenemediği idari tutukluluk uygulamasını kullanıyor.

İnsan haklarına aykırı bu uygulama İsrailli ve Filistinli hak örgütlerinin yanı sıra uluslararası insan hakları kuruluşlarınca yoğun biçimde eleştiriyor.

İdari tutuklama sistemi nasıl çalışıyor?

İsrail ordusu, iç istihbarat teşkilatı Şabak (Şin-Bet) ile iş birliği halinde, işgal altındaki Batı Şeria'da "ileride suç işleyebileceği" gerekçesiyle Filistinlileri idari tutuklu olarak gözaltına alabiliyor.

Gözaltındaki Filistinliler, 8 gün içinde askeri mahkemeye çıkartılıyor. Ancak burada tutuklu Filistinli veya avukatı, askeri savcının mahkemeye sunduğu tutuklama gerekçesini, bununla ilgili delilleri "güvenliğe zarar verebileceği" mazeretiyle öğrenemiyor. Bu nedenle bir yargı süreci ya da savunma mümkün değil.

İsrailli hak örgütlerine göre, askeri mahkemeler tutuklanan kişiler hakkında "otomatik onay mercileri" gibi hareket ediyor.

Filistinliler, haklarındaki suçlamayı öğrenemeden ve kendilerini savunma hakkından mahrum biçimde 6 aya kadar hapse atılabiliyor. Altı ay sonra yeniden askeri mahkemeye sevk edilen ancak suçlamadan habersiz bir Filistinlinin tutukluluk süresi defalarca yeniden uzatılabiliyor.

Örneğin, Hamas'ın önde gelen liderlerinden Hatim Kafişa, İsrail hapishanelerinde 15 yıl süreyle aralıksız olarak idari tutuklama uygulamasına maruz kalmasıyla tanınıyor.

Filistinlilerin suçlama ve yargılamadan yoksun cezası

Filistinli tutukluların koşullarını ve insan haklarını izleyen örgüt "Ed-Damir", idari tutukluluk sürecini "suçlama ve yargılamadan yoksun ceza" şeklinde tanımlıyor.

Damir, idari tutukluluk sürecine mahkum bir kişinin hakkındaki suçlama iddiasını "gizli dosya" gerekçesiyle öğrenemediğine dikkati çekiyor.

İdari tutukluların serbest bırakılacakları günü bilmediklerine işaret eden Damir, hapisten çıkmalarına birkaç gün kala, bazen de çıkacakları gün Filistinlilerin tutukluluklarının uzatıldığını aktarıyor.

İsrail, 1967'den bugüne 50 bin defa bu yönteme başvurdu

Filistin Esirler Cemiyetinin paylaştığı verilere göre, İsrail hapishanelerindeki idari tutukluların sayısı 2021'de 500'e ulaştı. İsrail ordusu, 2021'de 1595 idari tutukluluk emri verdi. Bunun bir kısmının Filistinlilerin idari tutukluluk cezalarının uzatılması kararlarını içerdiği paylaşıldı.

Filistin Tutuklu Çalışmaları Merkezi, İsrail hapishanelerinde bugün itibarıyla 6 Filistinli milletvekili, 4 çocuk ve iki kadın idari tutuklu olduğuna işaret etti.

İnsan hakları örgütlerine göre, bölgede yaşanan toplumsal olaylarda, idari tutukluların sayısında artış kaydedildi. Filistin'de yaşanan Birinci ve İkinci İntifada ile 2015'te yaşanan olaylarda İsrail idari tutukluluk yöntemine daha sık başvurdu.

Hak örgütlerine göre, İsrail, 1967'den itibaren tutukladığı 700 bin Filistinliden 50 bininde idari tutukluluk uygulamasına başvurdu ve bugüne kadarki idari tutuklamaların neredeyse yarısı 2000-2014 arasında yaşandı.

İsrailli insan hakları örgütü B'Tselem'e göre, İkinci İntifada'nın yaşandığı 2003'te İsrail hapishanelerinde 1000 Filistinli idari tutuklu vardı.

Hak örgütleri, İsrail'in delillerin yetersizliği ve mahkeme sürecinden kaçındığı durumlarda idari tutukluluk yoluyla Filistinlileri cezalandırmaya gittiğine dikkati çekti.

Filistinliler açlık grevi ve mahkemeleri boykotla direniyor

Filistinliler, idari tutuklama uygulamasına karşı bugüne kadar çok sayıda eylem gerçekleştirdi. Filistinli idari tutuklular bu yıl başında İsrail mahkemelerini boykot ederek uygulamayı protesto etme kararı aldı.

Geçen yıl 60 Filistinli idari tutuklu, uygulamaya karşı açlık grevine gitme kararı aldı.

Filistinli Ebu Hevaş, 27 Ekim 2020'den beri devam eden idari tutukluluk cezasına karşı açlık grevini 141 gün boyunca sürdürdü. Sağlık durumu kritik seviyeye gelen Ebu Hevaş, İsrail makamlarının tutukluluk süresinin sonlandığı 26 Şubat'ta serbest kalacağı yönündeki vaadi karşılığında açlık grevini bıraktı.

"İdari tutukluluk, ırkçılığın en aşırı ifadesi"

Ödüllü insan hakları aktivisti İsrailli Prof. Nurit Peled Elhanan, AA muhabirine yaptığı açıklamada, "İdari tutukluluk, ırkçılığın en aşırı ifadesi. İsrail'deki sosyal bilimler okul kitaplarında, idari tutukluluğun demokrasinin terörizme karşı korunması için Yahudilere kısa bir süre, Filistinlilereyse süresiz olarak uygulanabileceği geçiyor." ifadelerini kullandı.

İdari tutukluluğun İsrail'in idare ettiği nüfusun yarısına karşı "diktatörlüğünü" ortaya koyduğuna işaret eden Elhanan, "Bunun en feci tarafı da İsraillilerin bu acımasızlığa karşı duyarsızlığı. Birkaç insan hakları savunucusu dışında İsrailliler, Filistinlilerin açık bir neden, suçlama olmaksızın tüm insan haklarından mahrum bırakılması ve açlık grevinde neredeyse ölmesine karşı kayıtsız kalıyor. Hemşireler, doktorlar, avukatlar sessiz kalıyor çünkü Filistinlileri daha düşük canlılar olarak görüyorlar." dedi.

Elhanan, Filistinlilerin yaşam ve ölüm arasındaki çizgisinin "kana susamış siyasetçiler, subaylar ve polislerin" elinde olduğuna değinerek, "Uluslararası hukuka aykırı idari tutukluluk uygulaması, İsrail'i pazarlandığı şekilde bir demokrasiden ziyade karanlık tiran bir devlet olarak etiketliyor." diye konuştu.

"Askeri mahkemeler hukuki cila, uluslararası topluma iyi görünmek için bir tiyatro"

İsrailli insan hakları örgütü B'Tselem uzmanı Roy Yellin de idari tutukluluğun neredeyse tamamen Filistinlilere uygulandığını, çok nadir olarak da İsrailli aşırıcı gruplara uygulandığını belirtti. Yellin, Aralık 2021'de İsrail hapishanelerinde yüzlerce Filistinli idari tutuklu bulunduğunu, buna karşın hiç İsrailli Yahudi olmadığına dikkati çekti.

İsrail'in idari tutukluluk uygulamasını bir yargı karikatürüne benzeten Yellin, şunları söyledi:

"İdari tutuklular işledikleri bir suç için değil, bir suçu işleyebileceği gerekçesiyle hapse atılıyor. Tutuklu, neyle suçlandığını bilmiyor. İsrail makamları bunu şöyle gerekçelendiriyor eğer ki tutukluya neyle suçlandığı açıklanır ve hakkında bir iddianame hazırlanırsa, bunun güvenlik kaynaklarına zarar vereceğini öne sürüyor."

Yellin, İsrail'de idari tutukluluk cezasının verildiği askeri mahkemeleri "bir kanguru mahkemesi" diye tanımlayarak, "İnsanların belirli bir sürenin ardından hakim karşısına çıkarılması gerekiyor bu da sadece bir hukuki cila, uluslararası topluma iyi görünmek için bir tiyatro. İnsanlar kendilerine hangi suçun yöneltildiğini bilmiyor. Bununla ilgili bir delil sunulmuyor ve kendilerini neye karşı savunacaklarını bilmiyor. Bu sadece bir şov." ifadelerini kullandı.

İsrail'in açlık grevindeki bir kişi hakkında idari tutukluluk kararına devam etmesini değerlendiren Yellin, "İsrail askeri mahkemesi, ölüm eşiğine gelen birinin terör saldırısı düzenleyebileceğini düşünüyor. Bu, idari tutuklama uygulamasının içinin ne kadar boş olduğunu gösteriyor. Hapiste kalmak mı yoksa kendini ölüme götürmek mi, bu gerçekten korkunç bir seçenek." diye konuştu.

Dünyada Kovid-19 salgını sırasında birçok ülkenin olağanüstü koşulları gerekçe göstererek kısıtlayıcı kanunları uygulamaya koyduğuna dikkati çeken Yellin, İsrail'de bu durumun on yıllardır devam ettiğini vurguladı.

Yorumlar (0)
-1
parçalı bulutlu
Namaz Vakti 23 Ocak 2022
İmsak 06:47
Güneş 08:16
Öğle 13:21
İkindi 15:52
Akşam 18:15
Yatsı 19:38
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Trabzonspor 22 51
2. Konyaspor 21 42
3. Adana Demirspor 23 37
4. Fenerbahçe 23 37
5. Beşiktaş 23 36
6. Alanyaspor 22 35
7. Hatayspor 22 35
8. Başakşehir 22 34
9. Sivasspor 23 31
10. Kayserispor 22 31
11. Gaziantep FK 21 31
12. Karagümrük 23 30
13. Göztepe 23 27
14. Galatasaray 22 27
15. Giresunspor 22 26
16. Kasımpaşa 22 24
17. Antalyaspor 22 23
18. Rizespor 22 21
19. Altay 22 18
20. Ö.K Yeni Malatya 22 16
Takımlar O P
1. Ümraniye 21 45
2. Ankaragücü 21 45
3. Erzurumspor 20 38
4. İstanbulspor 21 36
5. Eyüpspor 20 36
6. Bandırmaspor 20 33
7. Samsunspor 20 33
8. Adanaspor 20 32
9. Manisa Futbol Kulübü 21 28
10. Tuzlaspor 20 27
11. Gençlerbirliği 21 26
12. Boluspor 19 24
13. Kocaelispor 21 24
14. Keçiörengücü 20 23
15. Menemen Belediyespor 21 23
16. Altınordu 21 22
17. Bursaspor 20 20
18. Denizlispor 21 19
19. Balıkesirspor 20 8
Takımlar O P
1. Manchester City 23 57
2. Liverpool 21 45
3. Chelsea 23 44
4. M. United 22 38
5. West Ham United 23 37
6. Tottenham 19 36
7. Arsenal 20 35
8. Wolverhampton Wanderers 21 34
9. Brighton 21 29
10. Aston Villa 21 26
11. Leicester City 19 25
12. Southampton 22 25
13. Crystal Palace 21 24
14. Brentford 23 23
15. Leeds United 21 22
16. Everton 20 19
17. Norwich City 22 16
18. Newcastle 21 15
19. Watford 20 14
20. Burnley 17 11
Takımlar O P
1. Real Madrid 21 49
2. Sevilla 22 46
3. Real Betis 22 40
4. Atletico Madrid 21 33
5. Real Sociedad 20 33
6. Villarreal 22 32
7. Barcelona 20 32
8. Valencia 22 32
9. Rayo Vallecano 20 31
10. Athletic Bilbao 21 28
11. Celta Vigo 22 27
12. Espanyol 22 27
13. Osasuna 21 25
14. Granada 21 24
15. Elche 21 22
16. Getafe 21 21
17. Mallorca 21 20
18. Cadiz 22 18
19. Deportivo Alaves 21 17
20. Levante 21 11